Lokale gebruiken Jordanië

Jordanië voelt voor veel Nederlandse reizigers verrassend toegankelijk. Je hoeft je tijdens een rondreis echt niet voortdurend af te vragen of je iets verkeerd doet. Tegelijk reis je door een land waar gastvrijheid, familie, religie en respect voor anderen een belangrijke rol spelen en waar sommige sociale gewoontes anders zijn dan thuis.

Met een paar eenvoudige dingen in je achterhoofd kom je al een heel eind. Kleed je op sommige plekken iets bedekter, vraag voordat je mensen fotografeert en houd rekening met religieuze gebruiken. Je hoeft je daarbij niet anders voor te doen dan je bent.

Juist die verschillen vinden we bij Holidream onderdeel van de reis. Jordanië is niet alleen Petra en Wadi Rum. Een gesprek, een uitnodiging voor thee of zien hoe het dagelijks leven eruitziet, kan minstens zo goed blijven hangen.

Lokale gebruiken in Jordanië in het kort

• Kleding: je hoeft als toerist geen traditionele kleding te dragen, maar iets bedekter kleden is op veel plekken passend.
• Moskee bezoeken: draag bedekkende kleding, volg de aanwijzingen ter plaatse en trek je schoenen uit waar dat wordt gevraagd.
• Mensen fotograferen: vraag eerst toestemming, zeker bij herkenbare portretten.
• Begroeten: een hand geven kan prima zijn, maar wacht bij iemand van het andere geslacht eventueel af of diegene zelf een hand aanbiedt.
• Openbare affectie: houd zoenen en erg uitbundige intimiteit liever wat terughoudend in het openbaar.
• Ramadan: reizen kan gewoon, maar houd rekening met vastende mensen en aangepaste openingstijden.
• Gastvrijheid: thee, koffie of eten aanbieden is een belangrijk onderdeel van de Jordaanse gastvrijheid. Je mag uiteraard vriendelijk weigeren.
• Eten: bij traditioneel gezamenlijk eten wordt vaak de rechterhand gebruikt.
• Alcohol: verkrijgbaar op bepaalde plekken, maar lang niet overal vanzelfsprekend.
• Onderhandelen: op markten en bij sommige informele aankopen kan onderhandelen erbij horen; in gewone winkels en restaurants meestal niet.

Moet je je als toerist anders gedragen in Jordanië?

Een beetje, maar waarschijnlijk veel minder dan je vooraf denkt.

Jordanië ontvangt al jarenlang internationale reizigers. Op bekende plekken als Petra, Wadi Rum, Amman en Aqaba kijkt niemand vreemd op van Europese bezoekers. Je hoeft dus niet voortdurend bang te zijn dat je per ongeluk een lokale regel overtreedt.

Er is wel verschil tussen wat toegestaan is en wat sociaal prettig is. Een korte broek kan bijvoorbeeld op een bepaalde plek geen enkel probleem opleveren, terwijl iets langere kleding in een traditionelere omgeving respectvoller aanvoelt.

Ons uitgangspunt is simpel: kijk om je heen, toon belangstelling en pas je een beetje aan wanneer de situatie daarom vraagt. Daarmee kom je in Jordanië meestal verder dan met een enorme lijst do's en don'ts.

Wat draag je in Jordanië?

Je hoeft je als reiziger niet hetzelfde te kleden als de lokale bevolking. Voor vrouwen is een hoofddoek in het dagelijks leven bijvoorbeeld niet verplicht en mannen hoeven vanzelfsprekend geen traditionele Jordaanse kleding te dragen.

Wel is Jordanië op veel plekken conservatiever dan Nederland. Vooral buiten resorts en toeristische gebieden is het prettig om daar rekening mee te houden.

Denk aan kleding die schouders en bovenbenen redelijk bedekt. Dat is niet alleen cultureel praktisch, maar bij sterke zon vaak ook gewoon comfortabel.

In Aqaba en bij zwembaden of resorts gelden weer andere verwachtingen. Badkleding is daar op de daarvoor bedoelde plekken normaal. Loop vervolgens liever niet in bikini of zwembroek door een winkelstraat of restaurant.

Kleding met kinderen en tieners

Bij jonge kinderen wordt uiteraard anders naar kleding gekeken dan bij volwassenen. Je hoeft dus niet zenuwachtig de lengte van iedere kinderbroek te controleren.

Met oudere kinderen en tieners is het wel handig om vooraf even uit te leggen dat kledingnormen per land verschillen. Vooral bij het bezoeken van religieuze plekken is wat meer bedekking verstandig.

Dat is precies het soort voorbereiding dat een rondreis met tieners interessanter kan maken. Niet alleen vertellen dat iets 'niet mag', maar bespreken waarom mensen zich ergens anders anders kleden dan thuis.

Ook met schoolkinderen kun je zulke verschillen vooraf bespreken. Daarmee wordt cultuur iets wat ze tijdens de reis zelf kunnen herkennen.

Een moskee bezoeken

Sommige moskeeën zijn toegankelijk voor niet-moslims, andere niet of alleen op bepaalde momenten. Controleer daarom altijd de regels bij de moskee die je wilt bezoeken.

Een moskee is bovendien geen gewone bezienswaardigheid. Er kunnen mensen aan het bidden zijn terwijl jij er rondkijkt.

Houd daarom rekening met een paar eenvoudige regels:

• draag bedekkende kleding;
• trek je schoenen uit wanneer dat wordt gevraagd;
• praat rustig;
• loop niet vlak voor iemand langs die aan het bidden is;
• volg aanwijzingen over welke gedeelten toegankelijk zijn;
• vraag toestemming voordat je mensen fotografeert.

Voor vrouwen kan bij een moskeebezoek worden gevraagd het haar te bedekken. De precieze kledingregels kunnen per moskee verschillen, dus volg vooral de aanwijzingen ter plaatse.

Religie merk je, maar bepaalt niet ieder contact

De islam speelt een belangrijke rol in Jordanië en is zichtbaar in het dagelijks leven. Je hoort bijvoorbeeld de oproep tot gebed en merkt religieuze gebruiken rondom eten, kleding en feestdagen.

Tegelijk zouden we Jordanië niet uitleggen alsof iedere inwoner op precies dezelfde manier leeft. Amman, een dorp, een bedoeïenengemeenschap en een resort aan de Rode Zee kunnen behoorlijk verschillend aanvoelen. Ook binnen families en tussen generaties bestaan verschillen.

Als reiziger hoef je daarom geen uitgebreide studie van religieuze stromingen te maken voordat je vertrekt. Het is veel nuttiger om te begrijpen dat religie voor veel mensen belangrijk is en daar respectvol mee om te gaan.

Reizen door Jordanië tijdens Ramadan

Valt je reis tijdens Ramadan, dan hoef je Jordanië zeker niet automatisch van je lijst te schrappen. Het kan juist interessant zijn om het land in deze periode mee te maken.

Tijdens Ramadan vasten veel moslims tussen zonsopkomst en zonsondergang. Voor jou als reiziger geldt die verplichting niet.

Wel vinden we het netjes om rekening te houden met mensen die vasten. Heel opzichtig eten, drinken of roken naast iemand die al uren niets heeft gegeten of gedronken is bijvoorbeeld niet erg attent.

Hotels en toeristische voorzieningen blijven reizigers bedienen, maar openingstijden en het ritme van de dag kunnen veranderen. Rond zonsondergang wordt het dagelijks leven juist levendiger wanneer het vasten wordt verbroken.

Zie Ramadan dus niet als een periode waarin je 'niet naar Jordanië kunt'. Het vraagt vooral wat flexibiliteit en geeft je tegelijkertijd een andere blik op het land.

Hoe begroet je iemand in Jordanië?

Een ontmoeting begint vaak met een vriendelijke begroeting en er kan gemakkelijk een gesprek ontstaan. Jordaanse gastvrijheid is niet iets wat alleen voor toeristen wordt opgevoerd; sociaal contact en belangstelling voor anderen spelen een belangrijke rol.

Een hand geven is in veel situaties normaal. Bij contact tussen mannen en vrouwen kun je het beste even afwachten of de ander een hand uitsteekt. Sommige mensen geven vanuit persoonlijke of religieuze overtuiging liever geen hand aan iemand van het andere geslacht.

Wordt er geen hand aangeboden? Maak daar niets ingewikkelds van. Een glimlach en begroeting zijn voldoende.

Mensen fotograferen: eerst vragen

Jordanië is enorm fotogeniek, maar dat betekent niet dat iedere persoon automatisch onderdeel van je vakantiefoto is.

Wil je iemand herkenbaar fotograferen, vraag dan eerst toestemming. Dat geldt eigenlijk overal ter wereld, maar in een andere culturele omgeving is het extra verstandig.

Vooral wanneer je gezinnen, kinderen, lokale bewoners of mensen tijdens hun werk fotografeert, vinden we dat belangrijk.

Maak van mensen ook geen 'lokale attractie'. Een mooi portret na een leuk gesprek heeft een totaal andere lading dan van een afstand iemand fotograferen omdat zijn of haar kleding exotisch oogt.

Als stel door Jordanië reizen

Voor stellen is Jordanië een heel toegankelijke bestemming. Je hoeft je relatie niet te verbergen en samen reizen is volkomen normaal.

Wel zijn openbare uitingen van intimiteit doorgaans wat terughoudender dan in Nederland. Hand in hand lopen zal op veel plekken weinig aandacht trekken, maar uitgebreid zoenen of erg intiem gedrag in het openbaar past minder goed bij de lokale sociale normen.

Dat is tijdens een rondreis als stel nauwelijks een beperking. Het is vooral een kwestie van aanvoelen waar je bent en je gedrag daar een beetje op aanpassen.

Jordaanse gastvrijheid: thee is zelden alleen thee

Een van de leukste culturele verschillen merk je vaak niet bij een grote bezienswaardigheid, maar tijdens een gewone ontmoeting.

Thee of koffie aanbieden is een belangrijk gebaar van gastvrijheid. Soms blijft het bij één kopje, soms ontstaat er een gesprek en soms verschijnt er ineens ook eten.

Je hoeft echt niet alles te accepteren wat je aangeboden krijgt. Kun je of wil je iets niet eten of drinken, dan kun je vriendelijk bedanken. Het idee dat je een aanbod absoluut niet mag weigeren, maken we groter dan nodig.

Heb je wel tijd en voelt de situatie goed, dan kan juist zo'n onverwacht moment een van de herinneringen worden die je na thuiskomst veel vaker vertelt dan die ene foto bij een beroemd monument.

Uitgenodigd voor thee of eten: wat doe je?

Word je tijdens je reis uitgenodigd voor thee, koffie of iets te eten, dan hoef je niet direct alle Jordaanse etiquette uit je hoofd te kennen. Toon interesse, kijk wat anderen doen en vraag gerust wanneer je twijfelt.

Bij een bezoek aan iemand thuis kan het gebruikelijk zijn om je schoenen uit te doen. Doe dat niet automatisch bij iedere voordeur, maar kijk naar je gastheer of gastvrouw en naar de schoenen bij de ingang.

Eten wordt regelmatig gedeeld en gastvrijheid kan behoorlijk royaal zijn. Het is niet onbeleefd om aan te geven dat je genoeg hebt gehad. Doe dat gewoon vriendelijk.

Zulke ontmoetingen zijn ook een goede reden om niet ieder uur van je rondreis dicht te timmeren. Juist wanneer er wat ruimte in een programma zit, kan een onverwacht gesprek ook echt een gesprek worden.

Eten met je rechterhand

In een gewoon restaurant krijg je natuurlijk bestek en hoef je niets bijzonders te doen. Kom je in een traditionelere situatie terecht waarbij eten met de handen wordt gedeeld, dan wordt daarvoor meestal de rechterhand gebruikt.

De linkerhand heeft traditioneel een andere associatie en wordt daarom minder gebruikt om eten aan te pakken of door te geven.

Je hoeft daar als Nederlandse reiziger niet krampachtig mee om te gaan. Wordt er met bestek gegeten, gebruik dan gewoon je bestek. Zit je samen rond een gerecht en eet iedereen met de hand, dan is het aardig om te weten waarom de rechterhand de gebruikelijke keuze is.

Samen eten is belangrijker dan de perfecte tafelmanieren

Eten is in Jordanië sterk verbonden met gastvrijheid. Gerechten worden vaak gedeeld en een maaltijd kan veel socialer en uitgebreider zijn dan een snelle lunch onderweg.

Mansaf is daar een mooi voorbeeld van. Het nationale gerecht bestaat traditioneel uit onder andere rijst, lamsvlees en jameed, een gefermenteerd zuivelproduct. Maar voor deze pagina is vooral de manier waarop eten wordt gedeeld interessant: een maaltijd is niet alleen brandstof voor de volgende bezienswaardigheid.

Ook mezze past daarbij. Verschillende kleine gerechten komen op tafel en iedereen eet ervan. Voor kinderen is dat vaak een prettige manier om de Jordaanse keuken te ontdekken: ze hoeven niet meteen één onbekend hoofdgerecht te bestellen, maar kunnen verschillende dingen proberen.

Wat als je kinderen iets niet lusten?

Daar zouden we cultureel niet te zwaar aan tillen. Kinderen hoeven uit beleefdheid geen bord leeg te eten van iets wat ze echt niet lusten.

Laat ze juist proeven. Hummus, brood, rijst, falafel, gegrild vlees en verschillende mezze maken het vaak makkelijker om iets te vinden wat wel in de smaak valt.

Met jonge kinderen kan vertrouwd eten soms gewoon prettig zijn. Een verre rondreis hoeft geen dagelijkse culinaire opvoedingswedstrijd te worden.

Met oudere kinderen kun je er juist een spel van maken: iedere dag iets kiezen wat ze nog niet kennen. Daarmee wordt eten onderdeel van de ervaring in plaats van een terugkerende discussie aan tafel.

Alcohol in Jordanië

Jordanië is een overwegend islamitisch land, maar dat betekent niet dat alcohol nergens verkrijgbaar is.

In bepaalde hotels, restaurants, bars en winkels kun je alcohol kopen. Op andere plekken is het helemaal niet beschikbaar. Zeker buiten de grotere steden en toeristische gebieden moet je er niet automatisch op rekenen.

Drink bovendien met enig gevoel voor de omgeving. Een glas wijn of bier in een hotel waar alcohol wordt geschonken is iets anders dan openlijk alcohol drinken op een plek waar dat sociaal niet passend is.

Tijdens Ramadan kunnen de beschikbaarheid en regels rondom alcohol eveneens anders zijn.

Openbare affectie: wat kan wel en niet?

Hier wordt online soms nogal zwaar over gedaan. Als stel hoef je echt niet een meter uit elkaar door Jordanië te lopen.

De sociale norm is simpelweg wat terughoudender dan in Nederland. Hand in hand lopen is iets heel anders dan uitgebreid zoenen of ander intiem gedrag in het openbaar.

Kijk opnieuw vooral naar de omgeving. In een modern hotel in Amman of resort in Aqaba voelt de sfeer anders dan in een klein dorp of bij een religieuze plek.

Onderhandelen: niet overal afdingen

Onderhandelen kan bij sommige aankopen onderdeel van het contact zijn, bijvoorbeeld op een markt of bij een informele souvenirverkoop. Maar het idee dat je in Jordanië over iedere prijs moet onderhandelen klopt niet.

In restaurants, supermarkten en gewone winkels met vaste prijzen ga je natuurlijk niet afdingen.

Is onderhandelen wel gebruikelijk, houd het dan vriendelijk. Het mag een beetje een spel zijn, maar probeer niet koste wat kost de allerlaatste dinar van de prijs af te krijgen.

Uiteindelijk kan het bedrag waarover je discussieert voor jou klein zijn, terwijl de verkoop voor de ander onderdeel van zijn of haar inkomen is.

Fooien horen bij de reis, maar maak er geen rekensom van

Fooien komen tijdens een rondreis regelmatig voor, bijvoorbeeld bij gidsen, chauffeurs, hotelmedewerkers en in restaurants. Hoeveel passend is, hangt af van de situatie en de geleverde service.

We gaan hier bewust geen lijst met bedragen herhalen. Deze pagina gaat over lokale omgangsvormen, terwijl de praktische kant van cash, fooien en betaalmiddelen thuishoort bij onze informatie over betalen, pinnen en geld opnemen in Jordanië.

Cultureel is vooral dit relevant: een fooi is een blijk van waardering voor goede service. Behandel het dus ook zo, in plaats van iedere ontmoeting te benaderen alsof er automatisch een verplicht bedrag tegenover staat.

Hoe ga je om met verkopers?

Bij bekende bezienswaardigheden kun je worden aangesproken door verkopers die souvenirs, ritten of andere diensten aanbieden. Soms vriendelijk en rustig, soms behoorlijk enthousiast.

Je hoeft niets te kopen omdat iemand een gesprek met je begint. Een vriendelijk maar duidelijk no, thank you is voldoende wanneer je geen interesse hebt.

Andersom hoeft ook niet ieder verkoopgesprek als irritant te worden gezien. Een praatje maken verplicht je nergens toe en kan juist leuk zijn. Zorg alleen dat je vooraf duidelijk weet wat iets kost voordat je een betaalde dienst accepteert.

Met kinderen omgaan met verkopers en aandacht

Gezinnen kunnen merken dat kinderen gemakkelijk contact opleveren. Mensen maken een praatje, stellen vragen of geven een kind extra aandacht.

Dat kan voor Nederlandse kinderen even wennen zijn. Het ene kind vindt die aandacht geweldig, het andere kruipt liever achter een ouder weg.

Je hoeft een kind niet te dwingen sociaal te reageren omdat dat beleefder zou zijn. Leg vooraf wel uit dat mensen uit belangstelling vragen kunnen stellen en dat een glimlach of begroeting vaak al voldoende is.

Zeker bij een rondreis met jonge kinderen is het prettig om hun eigen grenzen daarin te respecteren.

Een paar woorden Arabisch doen veel

In de toeristische sector kun je op veel plekken met Engels terecht. Toch is het leuk om een paar Arabische woorden te kennen.

• Marhaba – hallo.
• Shukran – dank je wel.
• La, shukran – nee, dank je wel.

Je uitspraak hoeft niet perfect te zijn. Alleen al de poging wordt meestal gewaardeerd.

Wat vinden we bij Holidream belangrijk?

We willen van lokale gebruiken geen lange lijst verboden maken. Als je met dat idee op reis gaat, ben je voortdurend bezig met wat je misschien verkeerd doet.

Wij vinden het interessanter om te begrijpen waarom bepaalde dingen anders gaan.

Waarom wordt eten gedeeld? Waarom speelt gastvrijheid zo'n grote rol? Waarom kleedt iemand zich anders? Waarom verandert het ritme tijdens Ramadan? En waarom kan een kop thee veel langer duren dan je had verwacht?

Dat maakt ook verschil per levensfase. Met jonge kinderen beleef je zulke ontmoetingen anders dan met tieners of wanneer je met z'n tweeën reist. Een reis hoeft daarom niet alleen qua tempo en activiteiten bij je reisgezelschap te passen; ook de manier waarop je een bestemming ervaart verandert.

De belangrijkste regel: kijk om je heen

Uiteindelijk hoef je voor Jordanië maar weinig culturele regels uit je hoofd te leren.

Kleed je met enig gevoel voor de omgeving, toon respect op religieuze plekken, vraag voordat je mensen fotografeert en accepteer dat sociale gewoontes soms anders zijn dan thuis.

Twijfel je ergens over? Kijk wat de mensen om je heen doen of vraag het gewoon.

De kans is groot dat je vervolgens ontdekt dat de lokale gebruiken geen ingewikkeld onderdeel van je reis zijn, maar juist een van de redenen waarom een rondreis door Jordanië veel meer is dan alleen Petra, woestijn en de Dode Zee.